Skip to content

شرحی کوتاه بر فرازی از دعای عرفه؛ عافیت‌ در عرفه

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی در شرح فرازی از دعای عرفه می نویسند: «ثُمَّ‏ ما صَرَفْتَ‏ وَ دَرَأْتَ‏ عَنِّی اللَّهُمَّ مِنَ الضُّرِّ وَ الضَّرّاءِ أَکْثَرُ مِمَّا ظَهَرَ لِی مِنَ الْعافِیَهِ وَ السَّرَّاءِ». یکی از حوایجی که در فراز فوق از دعای شریف عرفه به آن اشاره شده، عافیت در بدن و دین است که هر دو دارای اهمیت بسیارند و به هم ارتباط دارند و اگر کسی هر دو را داشته باشد، سعادت دنیا و آخرت را دارا شده است.

عافیت در بدن، عبارت از تندرستی و سلامتی از بیماری‌ها و نقص‌های عضوی و کمال استوای خلقت و آفرینش است که از نعمت‌های بزرگ خداست که با توجه به انواع و اقسام امراض، سلامتی هر یک از آنها نعمتی جداگانه به شمار می‎رود و بیشتر مردم از شکر این نعمت‌ها غافلند، چون از خود نعمت غافلند؛ یا اصلاً آن را نمی‎شناسند، زیرا اطلاع بر این نعمت‌ها نیاز به اطلاع وافی و کامل در علوم متعدده دارد که همه مربوط به جسم انسان می‎باشد که به فرض اینکه کسی از این همه علوم مطلع باشد چون این علوم کامل نشده است باز هم از شناخت نعمت‌های خدا در این رابطه و شکر آنها قاصر است. انسانها بیشتر وقتی گرفتار مرض و دردی می‎شوند قدر نعمت و سلامتی را می‎شناسند.
و اما عافیت در دین بر سه قسم است: عافیت فکری و اعتقادی، عافیت اخلاقی و عافیت عملی.
عافیت فکری و اعتقادی: عافیت فکری و اعتقادی این است که شخص در شناخت خدا و صفات و اسماءالحسنای او، در شناخت ملائکه و مسایل نبوت پیغمبران و وحی و امامت بویژه شناخت حضرت خاتم‎الانبیاء ‎(ص) و اوصیا و خلفای آن حضرت و در شناخت معاد و خلاصه کل امور اعتقادی، ایمانش سالم از انحرافات و پاک از بدعتها و شبهه‎ها باشد و از خطی که انبیاء بویژه حضرت ختمی مرتبت ترسیم فرموده‎اند بیرون نباشد و همه را با معیارهای صحیح عقلی و نقلی تحصیل کرده باشد و به آنچه بر حضرت محمد(ص) ‎ نازل شده اعم از اصول یا فروع ایمان داشته باشد که حتی به جزئی‎ترین امری از امور اعتقادی و کوچکترین فرع از فروع و احکام شرعی و عملی، ایمان مطمئن داشته باشد و میل نفس خود را در همه امور، تابع شرع قرار دهد، بدیهی است گاه یک انحراف و انکار یک موضوع مسلمِ دینِ اسلام، شخص را زیر سؤال برده و موجب کفر او می‎شود.
عافیت اخلاقی:و اما عافیت اخلاقی عبارت از اتصاف انسان به اخلاق اسلامی است که در قرآن مجید و احادیث پیغمبر و ائمه ‎ بیان شده است. و بر حسب حدیث معروف: «اِنّما بُعِثْتُ لاُتَمِّمَ مَکارِمَ الأخلاق» پیغمبر اکرم برای اتمام و آموزش کامل اخلاق مبعوث شده است.
در موضوع اخلاق، تعالیم اسلام کامل‌ترین و سازنده‎ترین تعالیم است. بسیاری از حکما هم که علم اخلاق را حکمت عملی می‎نامند در حکمت عملی وارد نمی‎شوند؛ زیرا معتقدند با تعالیم اسلام در این موضوع دیگر جایی برای کلام و مقال دیگران نیست. کتابهای اخلاق و اشعار شعرا و حکایاتی که از مسلمانان تربیت شده در مکتب اسلام نقل شده، مسلمانان را در اخلاق به قدری غنی و صاحب افتخار نشان می‎دهد که بالاتر از آن تصور نمی‎شود.
شخص پیغمبر اکرم(ص)‎ که خدا به او خطاب فرموده است: «اِنَّکَ لَعَلی خُلُق عَظیم»دارای عالی‌ترین اخلاق انسانی بود و یکی از علل عمده نفوذ دعوت آن حضرت در اعراب جاهلیت که تغییر عادات آنها امری ناممکن به نظر می‎آمد همان اخلاق کریمه آن حضرت بود.
همچنین اهل بیت آن حضرت امیرالمؤمنین و سایر ائمه طاهرین(ع) همه نمونه اعلی و مثل اکمل اخلاق انسانیت بودند که دوست و دشمن به آن اعتراف داشتند و این اخلاق، سر و رمز محبوبیت فوق‎العاده آنها در قلوب مردم بود.
عافیت عملی: و اما عافیت عملی به این است که انسان در اعمال و کارهای خود خواه فردی، اجتماعی، سیاسی و مالی و همچنین در عبادات و تکالیف و فرایض، رعایت کامل احکام شرع مقدّس را بنماید و نسبت به این دستورها که عمده آنها در کتابهای فقه مدون است، تعهد کامل داشته باشد و از معصیت و مخالفت پرهیز کند و تقوا پیشه سازد و حتی در گناهان صغیره نیز اگر چه وعده گذشت از آنها در صورت اجتناب از گناهان کبیره داده شده بپرهیزد.

Scroll To Top